Miếu Bách Linh – ngôi miếu cổ thờ “trăm điều linh thiêng” ở Quảng Uyên
Ở cuối phố cũ Quảng Uyên, dưới chân núi đá Cốc Bó, có một ngôi miếu cổ mang dáng dấp ngôi chùa đồng bằng, cổng đắp nổi con rồng uốn khúc. Người dân gọi đó là miếu Bách Linh, hay chùa Bách Linh. Mỗi dịp đầu xuân, từ đây đoàn rồng, lân và kiệu rước tỏa đi khắp thị trấn, mở màn lễ hội tranh đầu pháo, di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đến Quảng Uyên, miếu Bách Linh là nơi bạn nên dừng lại đầu tiên.
Miếu ở đâu?
Miếu Bách Linh tọa lạc tại tổ dân phố Phố Cũ, nay thuộc xã Quảng Uyên (thị trấn Quảng Uyên cũ). Miếu nằm dưới chân núi đá Cốc Bó, cách chợ Quảng Uyên hơn 200m, rất dễ tìm.
Thờ “trăm điều linh thiêng”
Cái tên Bách Linh nghĩa là “trăm điều linh thiêng”. Miếu thờ 100 điều linh thiêng của nhiều loài vật, đứng đầu là rồng, linh vật đứng đầu tứ linh Long, Ly, Quy, Phụng, biểu tượng của sự cao sang, huyền bí.
Đây là nét tín ngưỡng hiếm gặp. Không thờ một vị thần hay nhân vật lịch sử cụ thể, miếu Bách Linh thể hiện niềm tin của người dân vào sức mạnh che chở của muôn loài linh vật, đặc biệt là rồng làm mưa cho mùa màng tươi tốt.
Một ngôi “chùa đồng bằng” giữa miền núi
Miếu đã tồn tại hơn trăm năm, không ai còn nhớ được xây vào năm nào. Ban đầu miếu làm bằng gỗ. Đến năm Khải Định thứ sáu, quan tri châu Quảng Uyên là ông Hà Lương Tín, người Thái Bình, đã thuê thợ miền xuôi lên trùng tu, xây lại bằng gạch.
Vì thế, miếu mang kiến trúc thời Nguyễn với cột gỗ, mái ngói máng và dáng dấp ngôi chùa miền xuôi: gồm tam quan, sân, tiền đường và hậu cung. Giữa núi rừng Cao Bằng, đây là một công trình khá đặc biệt.
Những chi tiết nên ngắm kỹ:
- Cổng miếu: khắc ba chữ “Bách Linh miếu”, đắp nổi con rồng uốn khúc, xây bằng gạch vồ. Cổng có bức chạm rồng ngậm ngọc, bên cạnh là chim phượng hoàng, long ly tụ hội.
- Tiền đường: chính giữa là cửa gỗ rộng 1,6m, cao 2,2m, bên trong có 3 bệ thờ.
Chứng nhân của hai cuộc kháng chiến
Miếu Bách Linh không chỉ là nơi tâm linh. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, miếu từng là kho lương thực, kho vũ khí và lớp học. Ngôi miếu cổ đã cùng người dân Quảng Uyên đi qua những năm tháng gian khó nhất.
Năm 2003, miếu Bách Linh được công nhận Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh.
Linh hồn của lễ hội tranh đầu pháo
Miếu Bách Linh gắn liền với lễ hội pháo hoa, hay lễ hội tranh đầu pháo, của Quảng Uyên. Lễ hội diễn ra từ ngày 30 tháng Giêng (hoặc 29 nếu tháng thiếu) đến hết mùng 2 tháng 2 âm lịch. Năm 2020, lễ hội được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Mở đầu là lễ khai quang mở mắt rồng tại mỏ nước Cốc Chủ, ngay gần miếu. Chủ lễ là một cụ cao tuổi, có uy tín trong cộng đồng và gia đình con cháu đông vui. Sau đó, rồng, kỳ lân và đoàn rước kiệu đi đến miếu Bách Linh, đền Nùng Trí Cao, đền Trần Hưng Đạo, chùa Thiên Phúc để khai hội.
Chiều mùng 1 tháng 2, Ban tổ chức và người dân đến miếu dâng lễ, cầu thần linh phù hộ cho mọi nhà năm mới làm ăn phát đạt. Ngày mùng 2 tháng 2 là cao điểm của lễ hội với màn tranh đầu pháo sôi động.
Nếu đến Quảng Uyên dịp này, bạn sẽ thấy miếu Bách Linh chính là “trái tim” của cả mùa hội.
Kết hợp tham quan
Quanh miếu Bách Linh, ngay trong xã Quảng Uyên, bạn có thể ghé:
- Đền thờ Nùng Trí Cao: nơi diễn ra lễ khao quân trong lễ hội tranh đầu pháo.
- Đền Trần Hưng Đạo và chùa Thiên Phúc: cùng nằm trên lộ trình rước kiệu đầu xuân.
- Mỏ nước Cốc Chủ: nơi khai quang mở mắt rồng.
Lưu ý khi viếng miếu
- Ăn mặc lịch sự, giữ không gian trang nghiêm.
- Hỏi ý người trông miếu trước khi chụp ảnh ban thờ.
- Dịp lễ hội rất đông, nên đi sớm và gửi xe từ xa.
- Không chạm vào các mảng chạm khắc cổ trên cổng miếu.
Miếu Bách Linh nhỏ bé nằm khiêm nhường dưới chân núi Cốc Bó, nhưng chứa đựng nhiều lớp câu chuyện: tín ngưỡng thờ trăm điều linh thiêng, dấu ấn kiến trúc miền xuôi giữa miền núi, những năm tháng kháng chiến và một lễ hội di sản quốc gia. Đến Quảng Uyên, hãy bắt đầu từ đây. Bạn sẽ hiểu vì sao người dân nơi này gửi gắm cả mùa xuân của mình vào ngôi miếu cổ.
