Hồ Thang Hen – “tuyệt tình cốc” xanh ngọc giữa 36 hồ trên núi Cao Bằng
Vượt đèo Mã Phục, rẽ vào con đường nhỏ giữa núi đá tai mèo, bạn sẽ bất ngờ gặp một mặt hồ xanh màu ngọc bích nằm gọn giữa thung lũng. Bốn bề là vách núi và rừng già soi bóng xuống nước. Đó là hồ Thang Hen, hồ lớn nhất trong quần thể 36 hồ nước ngọt trên núi của Cao Bằng, nơi được giới trẻ gọi bằng cái tên “tuyệt tình cốc”. Không chỉ có cảnh đẹp và truyền thuyết, Thang Hen còn là khu du lịch sinh thái trọn gói: tham quan hồ và hang động, vui chơi dã ngoại, ăn uống và nghỉ đêm ngay bên hồ.
Hồ Thang Hen ở đâu?
Hồ Thang Hen thuộc xã Quốc Toản cũ. Từ tháng 7/2025, xã Quốc Toản cùng thị trấn Trà Lĩnh và xã Cao Chương được sáp nhập thành xã Trà Lĩnh mới.
Ảnh đại diện Hồ Thang Hen tại Xã Trà Lĩnh
Hồ cách trung tâm Cao Bằng khoảng 30km về hướng đông bắc. Cung đường gợi ý: từ thành phố đi Quốc lộ 3 khoảng 21km, rẽ vào Tỉnh lộ 205 khoảng 4km, rồi theo biển chỉ dẫn Khu du lịch sinh thái Hồ Thang Hen thêm khoảng 8km. Đoạn qua đèo Mã Phục rất đẹp, bạn nên đi chậm và dừng chân ngắm cảnh.
Vì sao gọi là “Thang Hen”?
Hồ có hình thoi, bốn mùa xanh ngắt, nằm ẩn sau những tán rừng già và mỏm đá tai mèo. Người Tày thấy hồ giống phần đuôi con ong nên gọi là Thang Hen, nghĩa là “đuôi ong” trong tiếng Tày.
Năm 2001, hồ Thang Hen được Bộ Văn hóa công nhận là Danh thắng quốc gia.
Quần thể 36 hồ thông nhau dưới lòng núi
Thang Hen là hồ rộng nhất trong 36 hồ nước ngọt ở vùng Trà Lĩnh. Các hồ trông như tách biệt, nhưng thực ra thông nhau qua những hang động dưới lòng đất. Quanh Thang Hen còn có các hồ Thang Vạt, Nà Ma, Thang Loỏng, Thang Hoi…
Theo giới nghiên cứu, Thang Hen là chuỗi hồ chạy dọc thung lũng đá vôi, hình thành do phần đá trên trần kênh động ngầm của sông Trà Lĩnh sụt xuống. Toàn bộ quần thể nằm trong một thung lũng rộng giáp giữa xã Quốc Toản và xã Ngũ Lão cũ. Mỗi hồ cách nhau vài chục đến vài trăm mét.
Hồ nước không bao giờ đục
Nước hồ xanh ngọc bích quanh năm, kể cả mùa lũ, khi các hồ khác trong vùng đã đỏ ngầu bùn đất. Bí mật nằm ở hang Thang Hen ở trên cao, nơi nước trong đổ ra cấp cho hồ. Ở mạn Đông Bắc, hang Thang Hen nhô ra mặt nước như đầu rồng ngủ say hàng nghìn năm. Đây là góc chụp ảnh đẹp nhất của hồ.
Truyền thuyết chàng Sung và 36 bước chân
Người Tày kể rằng ngày xưa ở Cao Bằng có chàng Sung khôi ngô, thông minh. Đỗ đạt làm quan, chàng được vua cho về vinh quy bái tổ trong bảy ngày. Về quê, chàng kết duyên với nàng Boóc xinh đẹp. Mải quyến luyến vợ, chàng quên ngày phải trở về kinh. Đến đêm thứ bảy mới sực nhớ, chàng vội chia tay vợ, chạy về kinh giữa đêm tối.
Chàng chạy được 36 bước thì ngã, đầu đập vào núi rồi mất. 36 bước chân ấy hóa thành 36 hồ lớn nhỏ quanh Thang Hen, những hang đá quanh hồ là nơi ngón chân chàng vấp phải, còn nơi chàng nằm xuống chính là hồ Thang Hen ngày nay.
Một khuôn viên, ba điểm tham quan
Ngay trong khuôn viên khu du lịch, chỉ cách hồ vài phút đi bộ, là hai hang động đá vôi. Một tấm vé, bạn khám phá được cả ba điểm.
Động Hàm Hương có sức chứa hơn 100 người. Bước vào, bạn cảm nhận ngay không khí mát lạnh và những khối thạch nhũ hình thành qua hàng nghìn năm.
Động Thanh Bình cách Hàm Hương chỉ vài trăm mét, có diện tích lớn hơn. Không gian rộng của động là nơi lý tưởng để dừng chân sau khi dạo quanh hồ.
Lời khuyên của biên tập viên: đi theo thứ tự hồ → động Hàm Hương → động Thanh Bình. Ngắm hồ khi nắng còn đẹp, rồi vào động tránh nắng giữa trưa.
Vui chơi, ăn uống, nghỉ đêm – đủ cả trong một khu
Khu du lịch sinh thái hồ Thang Hen rộng hơn 30ha, có đầy đủ dịch vụ để bạn ở lại cả ngày hoặc qua đêm.
Dã ngoại và vui chơi. Vé tham quan đã bao gồm khu picnic, nhà rông và nhà chòi để nghỉ ngơi. Đây là nơi lý tưởng cho gia đình, nhóm bạn hay các đoàn tổ chức dã ngoại, sinh hoạt tập thể bên hồ.
Trekking và ngắm thiên nhiên. Bạn có thể đi bộ quanh hồ ngắm các hồ nhỏ lân cận, hoặc trekking sang thảo nguyên Thang Mỏng với thảm cỏ xanh tự nhiên. Quanh hồ là nơi sinh sống của chim gáy, gà gô và khỉ vàng, nên nếu đi sớm và giữ yên lặng, bạn có thể bắt gặp chúng.
Ăn uống. Khu du lịch có dịch vụ ăn uống phục vụ du khách. Gói cắm trại còn có bữa tối BBQ ngoài trời và bữa sáng ngay tại lều.
Nghỉ đêm bên hồ. Bạn có hai lựa chọn:
- Glamping: lều cao cấp kèm phụ kiện picnic, đồ uống chào đón, nhạc dưới ánh trăng và bữa sáng tại lều, ngắm hồ ngay từ chỗ ngủ.
- Nhà sàn: lưu trú tại nhà sàn truyền thống của người dân để trải nghiệm cuộc sống cộng đồng vùng cao.
Một đêm bên Thang Hen, nghe gió núi, ngắm sương tan trên mặt hồ lúc bình minh, là trải nghiệm khó quên mà chuyến đi trong ngày không có được.
Thời điểm nên đến
Mùa hè mưa nhiều, nước hồ đầy và xanh nhất. Mùa đông là mùa nước cạn nên ít du khách hơn. Tháng 9–10 là lúc có thể gặp hiện tượng hồ rút nước, thời tiết lại dễ chịu để đi đèo và cắm trại.
Kết hợp tham quan gần đó
Núi Mắt Thần nằm trong quần thể hồ Thang Hen thuộc Công viên địa chất Non nước Cao Bằng, rất thuận tiện để ghép chung một chuyến.
Lưu ý khi tham quan
- An toàn ven hồ: Hồ sâu và có hang ngầm, không tự ý bơi lội, nhất là khi nước đang rút.
- Trong động: Đi giày đế bám vì nền có thể trơn. Không chạm, bẻ thạch nhũ, không vứt rác, không mang đồ ăn vào động theo nội quy khu du lịch.
- Khi cắm trại: Chỉ đốt lửa, nướng BBQ ở khu vực cho phép, dọn sạch rác trước khi rời đi.
- Đường đèo: Kiểm tra xe kỹ, tránh đi khi trời mưa to.
- Chuẩn bị: Áo khoác vì vùng núi cao lạnh về đêm, thuốc chống côn trùng nếu ở qua đêm.
- Thời gian: Nửa ngày để tham quan hồ và hai động. Nên ở lại một đêm nếu muốn trọn trải nghiệm.
Hồ Thang Hen đẹp không chỉ vì màu nước ngọc bích hay vách núi soi bóng. Nơi đây có cả kho truyện của người Tày, có hang động thạch nhũ, có thảo nguyên xanh và những đêm cắm trại dưới trăng. Đến Thang Hen, hãy ở lại lâu hơn một chút. Bạn sẽ hiểu vì sao “tuyệt tình cốc” khiến người ta lưu luyến không muốn rời.
