Mó nước “hiểu tiếng người” Rằng Phặt – điều kỳ thú giữa núi non Quảng Uyên
Bạn đứng bên một hố nước giữa núi đá, vỗ tay, cất tiếng gọi thật to. Vài giây sau, từ lòng đất vọng lên tiếng nước chảy, rồi nước bắt đầu dâng lên, có lúc trào ra ào ạt. Nghe như chuyện cổ tích, nhưng đó lại là điều có thật ở bản Lũng Sạng, nơi người Nùng gọi một cách đầy lãng mạn: mó nước “hiểu tiếng người”.
Mó nước ở đâu?
Mó nước có tên là Rằng Phặt, nằm ở bản Lũng Sạng, trước thuộc xã Hồng Quang (huyện Quảng Uyên cũ), nay thuộc xã Quảng Uyên sau các đợt sắp xếp hành chính. Mó nước nằm trong một vùng núi non điệp trùng, gần những thửa ruộng nương màu mỡ của bà con người Nùng.
“Mó” là cách người dân vùng cao gọi mỏ nước, giếng hay hố nước tự nhiên. Dưới những nếp nhà cổ lợp ngói ống nâu trầm, bà con vẫn gọi Rằng Phặt bằng cái tên thân thương: mó nước hiểu tiếng người. Trong xã, hầu như người Nùng ở xóm nào cũng biết câu chuyện về mó nước kỳ lạ này.
Mó nước trông như thế nào?
Rằng Phặt là một hố nước rộng khoảng 100m², sâu chừng 3m, có dạng như một lòng chảo giữa núi đá. Mực nước trong lòng chảo thay đổi theo mùa. Vào mùa khô, nước rút xuống, để lộ ra một hốc nhỏ chứa nước, đường kính khoảng 1m, như cửa ngõ dẫn vào mạch nước ngầm bên dưới.
Chính hốc nước nhỏ bé ấy là nơi diễn ra hiện tượng khiến bao người sửng sốt.
Gọi là nước lên
Theo lời kể của người dân và những người từng chứng kiến, chỉ cần đứng bên mó nước vỗ tay, hô to gọi nước, một lúc sau sẽ nghe tiếng nước chảy vọng lên từ lòng đất, rồi nước dâng lên ào ạt, có khi đùn ra lấp kín cả cửa hang. Cũng có lúc không ai gọi, nước vẫn tự dâng lên rồi hạ xuống.
Nhiều đoạn video quay lại cảnh mó nước “đáp lời” con người đã được chia sẻ trên mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt xem. Từ đó, Rằng Phặt trở thành điểm đến tò mò của nhiều du khách muốn tận mắt thử “trò chuyện” với mó nước.
Lời giải của khoa học
Hiện tượng mó nước “hiểu tiếng người” từng gây nhiều tranh luận. Các nhà khoa học đều cho rằng đây là một hiện tượng tự nhiên thú vị, không có gì huyền bí hay linh thiêng.
Giả thuyết về túi khí: Theo PGS.TS Trần Tân Văn, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, khi người ta hô, gọi hoặc vỗ tay sẽ tạo ra sóng âm, luồng không khí tác động xuống hốc nước. Bên dưới có thể tồn tại những túi khí trong hệ thống hang ngầm. Khi chịu tác động của âm thanh, túi khí thay đổi, làm nước bị đẩy lên. Vì thế, việc “hiểu tiếng người” có thể giải thích được.
Giả thuyết “bẫy không khí”: TS Vũ Văn Bằng, người từng tìm thấy hàng trăm nguồn nước ngầm bằng phương pháp địa bức xạ, cho rằng bong bóng khí tích tụ dần dưới lòng đất, áp lực ngày càng lớn. Khi đạt đến một ngưỡng nhất định, nước lại phun trào lên. Điều này cũng lý giải vì sao có lúc không gọi, nước vẫn dâng. Tuy nhiên, ông cũng cho rằng cần khảo sát khoa học tại thực địa để tìm ra cơ chế riêng của hiện tượng này.
Dù lời giải nào đúng, Rằng Phặt vẫn là một minh chứng thú vị cho sự kỳ diệu của địa hình núi đá vôi, nơi những dòng nước ngầm và hang động bí ẩn ẩn mình dưới mặt đất.
Giữ gìn mó nước
Theo các nhà khoa học, mó nước sẽ còn “hiểu tiếng người” mãi mãi, nếu không bị đào bới. Cấu trúc tự nhiên của hốc nước và hệ thống hang ngầm bên dưới chính là điều tạo nên hiện tượng đặc biệt này. Chỉ cần một sự can thiệp thiếu hiểu biết, điều kỳ thú ấy có thể biến mất vĩnh viễn.
Với người dân Lũng Sạng, Rằng Phặt không chỉ là một hiện tượng lạ mà còn là nguồn nước, là một phần ký ức và niềm tự hào của bản làng.
Trải nghiệm ở Rằng Phặt
Thử “gọi nước”: Vỗ tay, hô to và chờ đợi. Khoảnh khắc nghe tiếng nước vọng lên và thấy mặt nước dâng là trải nghiệm khó quên, nhất là với trẻ em.
Nghe người dân kể chuyện: Những câu chuyện của bà con người Nùng về mó nước sẽ giúp chuyến đi thêm thú vị.
Ngắm cảnh bản Nùng: Những nếp nhà ngói ống nâu trầm, ruộng nương và núi non xung quanh tạo nên khung cảnh bình yên của vùng cao Quảng Uyên.
Thời điểm nên đến
Mùa khô: Nước rút xuống, hốc nước nhỏ lộ rõ, là thời điểm dễ quan sát hiện tượng nước dâng nhất.
Mùa mưa, mực nước trong lòng chảo dâng cao nên khó quan sát hơn, đường đi cũng có thể trơn trượt.
Kết hợp hành trình Quảng Uyên
- Miếu Bách Linh, đền thờ Nùng Trí Cao: cụm di tích lịch sử của vùng Quảng Uyên xưa.
- Làng hương Phia Thắp, làng giấy bản Dìa Trên: hai làng nghề trăm năm của người Nùng An.
- Phả Hùng panorama, Cây gạo di sản Lũng Luông: những điểm ngắm cảnh đẹp ở xã Hạnh Phúc lân cận.
Lưu ý khi tham quan
- Hỏi đường và xin phép người dân trước khi vào khu vực mó nước.
- Tuyệt đối không đào bới, ném đá, xả rác xuống mó nước.
- Không tắm hay lội xuống hốc nước, vì bên dưới là hệ thống hang ngầm khó lường.
- Cẩn thận đá trơn quanh mó nước, trông chừng trẻ em.
- Tôn trọng ruộng nương của bà con khi đi qua.
Lời kết
Mó nước Rằng Phặt không có khung cảnh hùng vĩ, cũng không phải điểm du lịch được khai thác bài bản. Nhưng ở đó có một điều mà ít nơi nào có được: một hố nước giữa núi rừng biết “đáp lời” con người. Dù khoa học đã có lời giải, khoảnh khắc vỗ tay, cất tiếng gọi và thấy nước dâng lên vẫn khiến bất cứ ai cũng phải mỉm cười thích thú. Hãy đến Lũng Sạng, thử trò chuyện với mó nước một lần, và nhớ giữ gìn điều kỳ thú ấy cho những người đến sau.
