Du lịch cộng đồng Khuổi Khon – sống chậm cùng người Lô Lô đen giữa mây núi Bảo Lạc
Trên sườn núi cao hơn mét mét ở Bảo Lạc, hơn 60 nếp nhà sàn mái ngói âm dương xung quanh nền tối trong đám mây. Đó là Khuổi Khon, bản làng của người Lô Lô đen, một trong những dân tộc ít người nhất Việt Nam. Ở đây, người dân không thay đổi nếp sống để phục vụ khách hàng. Họ chỉ mở rộng cửa nhà để bạn có thể bước vào và sống cùng những ngày bình yên của họ.
Khuổi Khon ở đâu?
Khuổi Khon trước thuộc xã Kim Cúc (phân Bảo Lạc cũ), nay thuộc xã Hưng Đạo sau sắp xếp hành chính năm 2025. Bản cách trung tâm Bảo Lạc khoảng 16km.
Đường đi khá dễ thương: theo Quốc lộ 34 từ Bảo Lạc về hướng thành phố Cao Bằng, đến khoảng km12 thì sau trái, leo đường dốc nhẹ 4km là tới bản. Đường lên đã được tắt âm, đi lại thuận lợi.
Bản làng của người Lô đen
Khuổi Khon có khoảng 60 hộ người Lô Lô đen sinh sống. Nằm nép bên sườn núi ở độ cao trên 1.000m, bản có khí hậu mát lành, xung quanh là ruộng bậc thăng và núi rừng hoang sơ.
Điều làm Khuổi Khon đặc biệt là văn hóa Lô Lô vẫn được giữ gần như nguyên. Những hình ảnh tưởng tượng như đã lạ gặp ở nhiều nơi vẫn hiện diện trong đời sống thường ngày của bản.
Nhà sàn Lô Lô – kiến trúc độc đáo
Sàn nhà của Lô Lô ở đây rất đặc biệt. Nhà được chia thành 3 mặt bằng, cao từ 7–8m, sâu từ 5–9 hàng cột, rộng 7 gian, 4 mái lợp ngói âm dương.
Khi bước lên một tầng nhà, hãy lên ý tưởng bố trí không gian và các vật dụng sinh hoạt. Mỗi chi tiết đều phản ánh ánh sống, tín ngưỡng của người Lô Lô qua nhiều thế hệ.
Trải nghiệm gì ở Khuổi Khon?
Ở homestay, sống cùng gia đình Lô Lô
Hiện Khuổi Khon có 6 hộ làm homestay, năm 2025 đón khoảng 1.500 lượt khách. Phần lớn là nước ngoài. Chủ nhà kể rằng khách ở lại rất thích được tham gia các hoạt động hằng ngày cùng gia đình.
Giấc ngủ trong nhà sàn, ăn cơm cùng gia chủ, sáng dậy mây trôi ngang bản: đó là trải nghiệm “sống chậm” thật sự mà Khuổi Khon mang lại.
Xem dân ca, dân vũ Lô Lô
Dân dân đã thành lập đội văn nghệ để trình diễn các điệu dân ca, dân vũ truyền thống cho du khách. Nhà sinh hoạt cộng đồng của vừa là nơi sinh hoạt của người dân, vừa là sân khấu biểu diễn và có khu trưng bày trưng bày màn yên đồng cổ.
Muan cẩm Lô Lô
Ngoài ra còn làm sản phẩm thổ cẩm để dùng, người dân còn bán làm quà lưu niệm cho du khách. Thổ ngọc Lô Lô với hoa văn tinh vành, màu sắc đặc sản là món quà ý nghĩa mang về chuyến đi.
Ngắt toàn cảnh từ trên cao
Đến Khuổi Khon, du khách đều muốn lên “đỉnh gió hú”, mỏm đá cao phía sau làng, để ngắm toàn cảnh bản. Buổi chiều là thời điểm đẹp nhất, khi nắng nghiêng trên những ngọn ngói âm dương và đám mây bắt đầu kéo về.
Từ bản nghèo đến biểu tượng du lịch
Câu chuyện của Khuổi Khon cũng khá đáng kể. Tỉnh Cao Bằng đã thực hiện Đề án “Bảo tồn văn hóa hóa truyền thông dân tộc Lô Lô gắn kết phát triển điểm du lịch cộng đồng xóm Khuổi Khon” với tổng năng lực 5 tỷ đồng. Xin giải đáp, nhiều nhà truyền thông đã được sửa chữa, xây dựng thêm nhà vệ sinh mới để phục vụ khách hàng.
Người có uy tín trong bản, ông Chi Viết Hải, đã đứng ra vận động bà vừa xây dựng nông thôn mới, vừa giữ bản sắc để làm du lịch. Thấy hiệu quả từ gia đình ông, nhiều hộ gia đình khác cũng có dạng làm nhà trọ. Đến nay, Khuổi Khon không còn hộ nghèo.
Mỗi đêm bạn nghỉ lại, mỗi tấm ngọc bạn mua là một phần đóng góp vào câu chuyện trao đổi đời sống.
Kết quả hành động Bảo Lạc
Khuổi Khon là điểm dừng lý tưởng trên cung đường miền Tây Cao Bằng:
- Chùa Vân An: chùa chùa cổ thời Lê bên dòng sông Gâm.
- Rừng kiến trúc Lũng Pán: con đường kiến trúc xanh vút ở xã Huy Giáp.
Lưu ý khi đến Khuổi Khon
- Đặt chỗ ở trước , nhất là khi đi theo nhóm, vì số hộ đón khách còn ít.
- Tôn trọng phong tục: hỏi ý trước khi chụp ảnh người dân, đặc biệt người già và trẻ em. Không tự ý vào nơi thờ cúng trong nhà.
- Mang áo ấm: bản nằm ở độ cao trên 1.000m, sáng và tối khá lạnh.
- Sống chậm cùng bản: đây không phải khu du lịch, hãy đến với tâm thế làm khách của một gia đình.
- Giữ cảnh quan: không xả rác, mua sản phẩm của người dân làm ra.
Khuổi Khon không có khu vui chơi hay dịch vụ sang trọng. Thứ bản làng mang lại là những điều giản dị: một nhà sàn giữa đám mây, một bữa cơm cùng gia đình, một điệu múa Lô Lô và nụ cười của người dân vùng cao. Đến Khuổi Khon, bạn không chỉ đi du lịch, mà được sống vài ngày trong một nền văn hóa độc đáo của Việt Nam.
