Pác Bó – nơi bắt đầu của một hành trình lịch sử
Giữa núi đá vôi xanh thẫm của miền biên viễn Cao Bằng, có một thung lũng nhỏ với dòng suối trong vắt và những hang đá rêu phong. Đó là Pác Bó, địa danh gắn liền với những năm tháng Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về Tổ quốc trực tiếp lãnh đạo cách mạng. Ngày nay, đây là một trong những điểm đến không thể bỏ qua khi du lịch Cao Bằng, vừa là “địa chỉ đỏ”, vừa là bức tranh thiên nhiên yên bình hiếm có.
Cái tên cũng mang nhiều ý nghĩa. Trong tiếng Nùng, tên gốc của hang là Cốc Bó, nghĩa là nguồn nước đầu nguồn, còn “Pác Bó” có nghĩa là “miệng nguồn”, dùng để gọi cả khu vực nay đã được công nhận là Khu Di tích Lịch sử Quốc gia Đặc biệt
Khu du lịch Pác Bó ở đâu?
Khu di tích hiện thuộc xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng (trước khi sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025 thuộc huyện Hà Quảng). Khu nằm sát biên giới Việt – Trung, cách trung tâm Cao Bằng khoảng 52 km.
Cách di chuyển
- Từ Hà Nội lên Cao Bằng: đi xe khách giường nằm (khoảng 7–8 tiếng), xe limousine hoặc tự lái theo Quốc lộ 3. Nhiều nhà xe chạy đêm, sáng sớm tới nơi rất tiện để đi tiếp.
- Từ trung tâm Cao Bằng đến Pác Bó: đi theo đường Hồ Chí Minh là tới khu di tích, xe máy hoặc thuê ô tô đều thuận tiện. Đường nhựa tốt, cảnh hai bên là ruộng lúa và núi đá rất đẹp, đi khoảng 1–1,5 tiếng.
- Bên trong khu di tích, quãng đường giữa các điểm khá dài; tùy thời điểm có xe điện trung chuyển, nên hỏi tại cổng để chủ động lịch trình.
Giá vé và giờ mở cửa (cập nhật 2026)
Đây là tin vui cho du khách: từ ngày 4/7/2026, Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó đã dừng thu phí tham quan, áp dụng cho cả khách trong nước và quốc tế. Các dịch vụ phụ như xe điện, gửi xe có thể vẫn thu phí riêng.
Giờ mở cửa thường từ khoảng 7h30 đến 17h hằng ngày. Nên tới trước 9h sáng để tránh đoàn đông và có ánh sáng đẹp ở suối Lê Nin.
Những điểm tham quan nhất định phải ghé
Hang Cốc Bó
Hang Cốc Bó, còn gọi là hang Pác Bó, được xem là khu vực lõi của khu di tích. Lòng hang hẹp, ẩm và mát lạnh quanh năm. Bên trong vẫn còn chiếc giường đá, bếp lửa nhỏ – những dấu tích giản dị khiến ai đứng đó cũng phải lặng đi khi hình dung cuộc sống gian khổ năm 1941. Cửa hang thấp, cần cúi người và bước chậm vì đá trơn.
Suối Lê Nin và núi Các Mác
Suối Lê Nin trước kia có tên là suối Khuổi Giàng, nước xanh ngọc, trong thấy đáy, uốn quanh chân núi Các Mác. Đây là góc chụp ảnh đẹp nhất khu di tích, nhất là vào buổi sáng khi sương còn lơ lửng. Ven suối có phiến đá được gọi là “bàn đá chông chênh”, nơi Bác ngồi làm việc, dịch sách.
Lán Khuổi Nặm
Lán Khuổi Nặm cách hang Pác Bó khoảng 1 km và là nơi Bác ở lâu nhất tại Cao Bằng. Đây cũng là nơi diễn ra Hội nghị Trung ương 8 (5/1941), quyết định thành lập Mặt trận Việt Minh. Đường vào men theo rừng, khá dốc ở một vài đoạn nhưng không khí rất trong lành.
Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh
Đền thờ tọa lạc trên đồi Tiếng Chấy, có kiến trúc trang nghiêm, nhìn xuống toàn cảnh thung lũng. Nhiều du khách chọn dâng hương tại đây trước khi bắt đầu hành trình.
Nhà trưng bày và cột mốc biên giới
Nhà trưng bày lưu giữ hiện vật, tư liệu và nhiều đồ dùng cá nhân Bác từng sử dụng thời gian sống tại đây. Gần khu di tích còn có cột mốc biên giới – nơi Bác bước qua để trở về Tổ quốc ngày 28/1/1941.
Thời điểm đẹp nhất để đến Pác Bó
- Mùa xuân (tháng 1–3): dịp kỷ niệm ngày Bác về nước, không khí lễ hội, hoa mận, hoa đào nở trắng thung lũng. Trời lạnh, cần áo ấm.
- Mùa thu (tháng 9–11): trời trong, nắng nhẹ, nước suối Lê Nin xanh nhất, lúa chín vàng dọc đường đi. Đây là thời điểm lý tưởng nhất.
- Mùa hè (tháng 5–8): cây cối xanh tốt nhưng hay mưa, đường đá dễ trơn trượt.
Gợi ý lịch trình kết hợp
Pác Bó chỉ cần khoảng nửa ngày. Có thể ghép thêm:
- Khu di tích Kim Đồng nằm ngay gần đó.
Ăn gì, ở đâu khi đến Pác Bó?
Quanh khu di tích có các quán ăn nhỏ phục vụ cơm, món địa phương. Đặc sản nên thử: vịt quay 7 vị, bánh cuốn Cao Bằng (ăn kèm nước dùng xương), khâu nhục, bánh áp chao, cá suối nướng. Mua về làm quà có hạt dẻ Trùng Khánh, miến dong, lạp sườn hun khói.
Về lưu trú, phần lớn du khách nghỉ tại trung tâm Cao Bằng. Nếu muốn trải nghiệm không gian bản làng, xã Trường Hà có một số homestay, farmstay gần khu di tích.
Lưu ý khi tham quan Pác Bó
- Ăn mặc lịch sự, kín đáo vì đây là khu di tích lịch sử, đặc biệt khi vào đền thờ.
- Mang giày đế bám tốt; đường vào hang và lán Khuổi Nặm có đá trơn, dốc.
- Không xả rác, không ném đồ xuống suối Lê Nin, không bẻ cây hay khắc vẽ lên đá.
- Khu vực sát biên giới: không tự ý đi qua cột mốc, tuân thủ biển báo và hướng dẫn của lực lượng biên phòng.
- Mang theo áo mưa nhẹ, nước uống, kem chống nắng và một chút tiền mặt vì sóng điện thoại, thanh toán điện tử ở vùng núi đôi khi chập chờn.
- Nên thuê thuyết minh viên hoặc đọc trước về lịch sử để chuyến đi trọn vẹn hơn.
Khu du lịch Pác Bó không chỉ là nơi lưu giữ những trang sử hào hùng, mà còn là không gian thiên nhiên thanh bình giữa đại ngàn Cao Bằng. Một buổi sáng đi dọc suối Lê Nin, cúi người bước vào hang Cốc Bó hay đứng trước lán Khuổi Nặm đơn sơ đủ để hiểu vì sao nơi đây được gọi là “miệng nguồn” của cách mạng. Với việc miễn phí tham quan từ tháng 7/2026, đây càng là thời điểm thuận lợi để lên đường về nguồn.
