Khu tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ Bế Văn Đàn – nơi người anh hùng 21 tuổi trở về
Giữa cánh đồng Bản Buống yên bình, một ngôi nhà sàn hai tầng bốn mái đứng trang nghiêm giữa khuôn viên xanh mát. Đây là nơi Bế Văn Đàn cất tiếng khóc chào đời, và cũng là nơi người dân quê hương dựng nên khu tưởng niệm để tri ân người con đã lấy thân mình làm giá súng trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Đến đây, bạn không chỉ thắp một nén hương, mà còn chạm vào một câu chuyện đã đi vào sách giáo khoa của bao thế hệ.
Khu tưởng niệm ở đâu?
Khu tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ Bế Văn Đàn nằm tại xóm Bản Buống, xã Bế Văn Đàn, tỉnh Cao Bằng. Công trình tọa lạc ngay giữa cánh đồng Bản Buống, trên chính nền ngôi nhà nơi ông sinh ra.
Khu tưởng niệm nằm trong tuyến trải nghiệm phía Đông của Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, từ đây du khách có thể dễ dàng kết nối với nhiều điểm đến khác.
Người anh hùng của quê hương
Bế Văn Đàn sinh năm 1931, người dân tộc Tày, tại xóm Bản Buống, xã Triệu Ẩu (nay là xã Bế Văn Đàn). Ông xuất thân trong một gia đình nghèo có truyền thống cách mạng, bố làm thợ mỏ, mẹ mất sớm khi ông còn nhỏ.
Lớn lên, ông tham gia du kích ở địa phương rồi xung phong vào bộ đội. Ông được biên chế vào Đại đội 674, Tiểu đoàn 251, Trung đoàn 174, Đại đoàn 316, quân chủ lực của Bộ Quốc phòng. Những năm 1949–1953, ông cùng đơn vị tham gia nhiều trận đánh với tinh thần dũng cảm, không ngại hy sinh gian khổ.
Lấy thân mình làm giá súng
Trong chiến cuộc Đông Xuân 1953–1954, Bế Văn Đàn được phân công làm liên lạc viên cho tiểu đoàn và cùng đơn vị tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ. Ngày 12/12/1953, trong trận đánh quân Pháp phản kích, khi khẩu trung liên của đơn vị không có chỗ đặt súng, ông đã lấy thân mình làm giá súng để đồng đội tiêu diệt quân thù. Dù bị thương, ông vẫn kiên cường đứng làm giá súng và anh dũng hy sinh khi hai tay vẫn ghì chặt chân đế súng trên vai.
Năm ấy, ông mới 21 tuổi.
Tấm gương của ông cổ vũ cán bộ, chiến sĩ trên toàn mặt trận thi đua lập công, góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ. Ông được Nhà nước truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất, Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên ông được đặt cho nhiều đường phố, trường học trên khắp cả nước.
Hành trình dựng khu tưởng niệm
Tình cảm của quê hương dành cho ông được vun đắp qua nhiều năm. Từ năm 2007, huyện và xã đã xây một ngôi nhà nhỏ khoảng 24m² cạnh nhà người em trai của ông là Bế Văn Dèn tại xóm Bản Buống, làm nơi thờ cúng và tưởng nhớ.
Nhà tưởng niệm mới được khởi công tháng 7/2018 và khánh thành ngày 20/7/2019, đúng dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ. Tổng kinh phí đầu tư khoảng 7,35 tỷ đồng, có sự chung tay của cấp ủy, chính quyền, nhân dân và doanh nghiệp, trong đó có người dân hiến đất.
Ngày 8/12/2023, UBND tỉnh Cao Bằng công nhận Địa điểm lưu niệm Anh hùng liệt sĩ Bế Văn Đàn là Di tích lịch sử cấp tỉnh.
Kiến trúc khu tưởng niệm
Khu tưởng niệm có tổng diện tích hơn 2.800m², thiết kế theo kiểu nhà sàn truyền thống, gồm các hạng mục: nhà trưng bày và đón tiếp, đền tưởng niệm, miếu thờ, cột cờ, cổng, hàng rào và khu sân vườn.
Nhà tưởng niệm chính là ngôi nhà sàn hai tầng, bốn mái, tổng diện tích sàn khoảng 270m². Bên trong có ban thờ và ảnh chân dung Anh hùng liệt sĩ Bế Văn Đàn. Không gian thoáng đãng, mát mẻ, thanh tịnh, khiến bất cứ ai lần đầu đến thắp hương đều xúc động.
Kiểu nhà sàn bốn mái này gợi nhớ đến vùng Tây Bắc, nơi ông đã vĩnh viễn nằm lại. Một chi tiết nhỏ nhưng mang nhiều ý nghĩa, như sợi dây nối quê hương Cao Bằng với mảnh đất Điện Biên.
Địa chỉ đỏ của thế hệ trẻ
Sau khi đi vào hoạt động, khu tưởng niệm đã trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng, đặc biệt với thế hệ trẻ. Hằng năm, thầy trò Trường THPT Bế Văn Đàn ở thành phố Cao Bằng đều về đây dâng hương, dâng hoa tưởng nhớ người anh hùng mà trường mang tên.
Viếng khu tưởng niệm
Nên làm:
- Thắp nén hương, dâng hoa tại đền tưởng niệm.
- Tham quan nhà trưng bày để hiểu thêm về cuộc đời và chiến công của ông.
- Dạo quanh khuôn viên, ngắm cánh đồng Bản Buống, nơi người anh hùng lớn lên.
Thời điểm ý nghĩa:
- Ngày 27/7: Ngày Thương binh – Liệt sĩ.
- Ngày 12/12: Ngày hy sinh của Anh hùng Bế Văn Đàn.
- Ngày 7/5: Kỷ niệm Chiến thắng Điện Biên Phủ.
Kết hợp hành trình Bế Văn Đàn
- Đèo Khau Luông: cung đường Quốc lộ 4A dễ đi, cảnh quan hùng vĩ.
- Thác Thoong Rung: dòng thác mát lành có nhà hàng ngay bên thác.
- Cao nguyên Luốc Đắc: quần thể đồi cỏ xanh mướt, điểm trekking hấp dẫn.
Lưu ý khi tham quan
- Ăn mặc lịch sự, kín đáo, giữ thái độ trang nghiêm.
- Không nói to, đùa giỡn trong khu vực đền thờ.
- Hỏi ý người quản lý trước khi chụp ảnh bên trong nhà tưởng niệm.
- Giữ gìn vệ sinh khuôn viên.
- Nên liên hệ chính quyền xã trước nếu đi theo đoàn đông để được đón tiếp và hướng dẫn.
Lời kết
Ở tuổi 21, Bế Văn Đàn đã chọn đứng vững cho đồng đội chiến đấu. Hơn 70 năm sau, giữa cánh đồng quê nơi ông sinh ra, người dân Bế Văn Đàn đã dựng lên một ngôi nhà để ông “trở về”. Đến đây, hãy dành vài phút lặng im. Bạn sẽ cảm nhận được rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng tuổi xuân của những người như ông.
