Di tích Bác Hồ với ngành Xe – Máy quân đội – nơi khởi nguồn “Yêu xe như con, quý xăng như máu”
Ngay bên Quốc lộ 3, cách trung tâm Cao Bằng không xa, có một khu di tích nhỏ mà ý nghĩa rất lớn với hàng vạn người lính lái xe, thợ máy của Quân đội nhân dân Việt Nam. Tại đây, mùa xuân năm 1951, Bác Hồ đã đến thăm và căn dặn những người lính lái xe đầu tiên: phải biết “yêu xe như con, quý xăng như máu”. Lời dặn ấy đã trở thành kim chỉ nam của cả một ngành suốt hơn 70 năm.
Di tích ở đâu?
Khu di tích nằm tại xóm Nà Roác, xã Bạch Đằng (huyện Hòa An cũ), sát ngay Km9 Quốc lộ 3 tuyến Cao Bằng – Bắc Kạn. Vị trí thuận tiện, rất dễ ghé trên hành trình vào hoặc ra khỏi Cao Bằng.
Ngày 28/3/1951 – Bác Hồ thăm những người lính lái xe đầu tiên
Sau chiến thắng Chiến dịch Biên giới năm 1950, hai đại đội vận tải ô tô đầu tiên của quân đội ta là Đại đội 200 và Đại đội 203 đóng quân tại làng Nà Roác.
Ngày 28/3/1951, Bác Hồ đến thăm và nói chuyện với đơn vị bộ đội vận tải đầu tiên này. Bác ngồi trò chuyện rất thân mật với khoảng hai, ba chục chiến sĩ. Trong buổi gặp, Bác căn dặn cán bộ, chiến sĩ ngành xe – máy phải biết “yêu xe như con, quý xăng như máu”.
Ngày 28/3 sau đó được lấy làm Ngày truyền thống của ngành Xe – Máy Quân đội nhân dân Việt Nam.
16 chữ vàng của ngành Xe – Máy
Lời dạy của Bác được ngành Xe – Máy khắc ghi thành 16 chữ vàng: “Yêu xe như con, quý xăng như máu, vượt mọi khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ”.
Thấm nhuần lời dạy ấy, qua các cuộc kháng chiến và trong thời bình, toàn ngành có 50 tập thể và 35 cá nhân được Đảng, Nhà nước tặng, phong tặng, truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Khi đứng tại Nà Roác, nơi những chiếc xe đầu tiên của quân đội từng đóng quân, bạn sẽ hiểu vì sao câu nói giản dị ấy lại có sức sống lâu bền đến vậy. Trong hoàn cảnh kháng chiến thiếu thốn, mỗi chiếc xe, mỗi giọt xăng đều vô cùng quý giá với cả mặt trận.
Hành trình xây dựng khu di tích
Nhiều năm qua, cán bộ, chiến sĩ ngành Xe – Máy luôn mong muốn xây dựng địa điểm này thành khu di tích để các thế hệ sau hiểu về cội nguồn truyền thống của ngành.
- Năm 2005: Cục Quản lý Xe – Máy phối hợp với Ban Quản lý di tích Hồ Chí Minh tỉnh Cao Bằng nghiên cứu, khảo sát, xác minh địa điểm và lập hồ sơ khoa học di tích.
- Tháng 3/2009: Khởi công xây dựng Khu di tích lịch sử văn hóa Bác Hồ với ngành Xe – Máy quân đội tại làng Nà Roác.
- Năm 2020: Hướng tới kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống ngành (1951–2021), Cục Xe – Máy đề nghị cải tạo, nâng cấp khu di tích.
- Ngày 20/3/2023: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 703/QĐ-BVHTTDL xếp hạng Di tích quốc gia cho “Địa điểm lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh với ngành Xe – Máy quân đội”.
- Ngày 25/3/2023: Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích quốc gia được tổ chức tại Nà Roác.
Địa chỉ đỏ của ngành Xe – Máy
Hằng năm, đặc biệt vào dịp 28/3, các đoàn cán bộ, chiến sĩ ngành Xe – Máy quân đội lại về đây dâng hương, báo công với Bác. Đây là nơi giáo dục truyền thống cho các thế hệ lính lái xe, thợ máy, đồng thời là “địa chỉ đỏ” của địa phương.
Ngành Xe – Máy cũng gắn bó với người dân Bạch Đằng qua những hoạt động tri ân, như xây nhà tình nghĩa tặng gia đình chính sách trong xã.
Viếng khu di tích
Nên làm:
- Dâng hương tưởng niệm Bác Hồ và các anh hùng liệt sĩ.
- Đọc kỹ các thông tin về sự kiện 28/3/1951 và 16 chữ vàng của ngành.
- Dành vài phút hình dung khung cảnh năm 1951, khi Bác ngồi giữa những người lính lái xe đầu tiên.
Thời điểm ý nghĩa:
- Ngày 28/3: Ngày truyền thống ngành Xe – Máy quân đội.
- Ngày 19/5: Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Kết hợp hành trình
Khu di tích nằm trên Quốc lộ 3, rất thuận tiện để kết hợp:
- Quảng trường Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh ở trung tâm phường Thục Phán.
- Di chỉ Thành nhà Mạc, Đền Vua Lê, Khu di tích Nặm Lìn ở phường Thục Phán.
- Vùng Phia Oắc – Phia Đén và Kolia Organic Farm trên hướng đi Nguyên Bình.
Lưu ý khi tham quan
- Ăn mặc lịch sự, giữ thái độ trang nghiêm.
- Di tích nằm sát Quốc lộ 3, xe cộ qua lại nhiều. Đỗ xe gọn gàng, an toàn, chú ý khi sang đường.
- Không xả rác, giữ gìn cảnh quan khu di tích.
- Nếu đi theo đoàn, nên liên hệ trước với chính quyền địa phương để được hướng dẫn.
Lời kết
Di tích Bác Hồ với ngành Xe – Máy quân đội không lớn, nhưng lưu giữ một khoảnh khắc làm nên truyền thống của cả một ngành. Từ làng Nà Roác năm 1951, lời dặn “yêu xe như con, quý xăng như máu” đã theo những đoàn xe vượt Trường Sơn, ra mặt trận và đến tận hôm nay. Khi đi ngang Km9 Quốc lộ 3, hãy dừng lại một chút. Bạn đang đứng ở nơi khởi nguồn của những chuyến xe làm nên lịch sử.
