Năm 1611, khi nhà Mạc còn trấn giữ Cao Bằng, một đôi chuông đồng được đúc cho chùa Viên Minh ở làng Đà Quận. Hơn bốn thế kỷ sau, đôi chuông vẫn còn đó, nay là Bảo vật Quốc gia. Ngôi chùa giữ chúng chính là chùa Đà Quận, một trong ba ngôi chùa cổ nhất Cao Bằng.
Ảnh đại diện Viên Minh tự (chùa Đà Quận) tại Phường Thục Phán
Một cái tên, cả một triều đại
Chùa mang tên Đà Quận công Mạc Ngọc Liễn, danh tướng nhà Mạc, và thờ Phật bà Quan Âm.
Gốc chùa có từ thời Lý. Đến cuối thế kỷ XVI, nhà Mạc lên Cao Bằng đóng đô ở Cao Bình, ngay vùng đất này, rồi dựng lại chùa trên nền cũ. Bước vào sân chùa là bước vào một trong những kinh đô cuối cùng của nhà Mạc.
Đôi chuông Bảo vật Quốc gia
Đây là lý do nhất định phải ghé. Đôi chuông được công nhận Bảo vật Quốc gia năm 2016, minh chứng cho tay nghề đúc đồng của người Việt thế kỷ XVII.
Mỗi quả nặng ước khoảng 1 tấn, thân khắc bài minh chữ Hán ca ngợi cảnh đẹp châu Thạch Lâm. Người xưa kể, mỗi kỳ tế lễ xuân thu, tiếng chuông vang như sấm, rền xa trăm dặm.
Mẹo nhỏ: nhìn kỹ phần chữ mờ trên chuông, nơi ghi niên hiệu Càn Thống của vua Mạc, dòng chữ khiến giới nghiên cứu từng tranh luận về cách đọc.
Đền Quan Triều ngay đối diện
Hình ảnh Viên Minh tự (chùa Đà Quận) tại Phường Thục Phán
Quay lưng khỏi chùa là thấy đền Quan Triều, thờ tướng người Tày Dương Tự Minh và vợ là công chúa Hồng Liên, con gái vua Lý Anh Tông. Chùa, đền và đôi chuông hợp thành khu di tích Đà Quận, nên hãy ghé cả hai.
Đêm khai hội tháng Giêng
Muốn nghe đôi chuông cổ ngân vang, hãy đến vào đêm mùng 8 tháng Giêng, lúc khai hội với rước lễ, đọc văn tế, thỉnh chuông và văn nghệ. Mùng 9, người Cao Bằng về trẩy hội đông vui. Ngày thường thì yên tĩnh, hợp để chiêm bái và chụp ảnh.
Đường đến: tránh nhầm địa chỉ
Chùa ở làng Đà Quận, xã Hưng Đạo cũ của TP Cao Bằng, nay thuộc phường Thục Phán. Lưu ý tỉnh có một xã Hưng Đạo khác ở vùng Bảo Lạc cũ, cách rất xa. Cứ gõ “Chùa Đà Quận” trên bản đồ là chắc chắn nhất.
Nhớ khi đến
- Ăn mặc lịch sự, kín đáo.
- Không tự thỉnh chuông hay chạm vào hiện vật.
- Tháng Giêng trời lạnh, mang thêm áo ấm.
Một ngôi chùa gốc thời Lý, một cái tên của danh tướng nhà Mạc, và đôi chuông đã đi qua hơn 400 năm. Ở Đà Quận, lịch sử không nằm trong sách mà treo ngay trước mắt.
