Đèo Nà Tềnh

Trong tiếng Tày, Nà Tềnh có nghĩa là “ruộng trên cao”. Cái tên mộc mạc ấy nói đúng điều bạn thấy đầu tiên khi lên đèo: ruộng bậc thang và nương ngô trải dọc sườn núi, xen giữa khoảng 20 khúc cua uốn lượn.

Nói đến đèo ở Cao Bằng, người ta hay nhắc Mã Phục “7 tầng” trên đường đi thác Bản Giốc, hoặc Khau Cốc Chà (còn gọi là đèo Mẻ Pia, đèo 14 tầng) ở Bảo Lạc. Nà Tềnh chỉ cách Khau Cốc Chà chừng 15 km mà ít được biết đến hơn hẳn, nên cảnh sắc nơi đây vẫn còn khá nguyên sơ.

Nếu bạn đi cung Hà Giang – Cao Bằng, bạn hoàn toàn có thể vượt cả hai con đèo trong một ngày. Dưới đây là những điều nên biết trước khi lên đường: đèo nằm ở đâu, đi mùa nào đẹp, lái xe sao cho an toàn, ăn ngủ ở đâu và nên ghé thêm những điểm nào gần đó.

Đèo Nà Tềnh ở đâu?

Đèo Nà Tềnh nằm trên đất xã Cần Nông cũ (huyện Thông Nông, sau nhập vào Hà Quảng), giáp xã Xuân Trường của Bảo Lạc. Vượt qua đỉnh đèo là bạn đã sang địa phận Bảo Lạc.

Lưu ý địa chỉ mới: từ 01/07/2025 Cao Bằng bỏ cấp huyện và sắp xếp lại còn 56 xã, phường. Xã Cần Nông đã được gộp cùng Lương Thông và Cần Yên thành xã Cần Yên mới . Khi hỏi đường hay tìm trên bản đồ, bạn nên thử cả tên cũ lẫn tên mới vì người dân và Google Maps chưa chắc đã cập nhật đồng bộ.

Đây là vùng sát biên giới: phía Bắc xã Cần Nông cũ giáp Trung Quốc. Nếu đi theo hướng Hà Giang sang Cao Bằng, sau đèo Khau Cốc Chà chừng 15 km là tới Nà Tềnh.

Đi mùa nào đẹp nhất?

Tháng 9 – 10 là thời điểm lý tưởng nhất để đi Nà Tềnh: lúa chín vàng trên ruộng bậc thang, trời hanh khô, ít mưa nên đường đèo bám tốt. Mỗi mùa còn lại đều có cái đẹp riêng, nhưng kèm theo đánh đổi:

Kinh nghiệm của tôi: nên lên đèo vào buổi sáng muộn (9h – 11h) khi sương đã tan, hoặc chiều tầm 15h – 17h để có nắng xiên làm nổi khối các khúc cua.

Đi như thế nào?

Từ Hà Nội lên TP Cao Bằng: cách nhanh và tiết kiệm nhất là xe giường nằm chuyến đêm, khoảng 7–8 tiếng, sáng sớm là tới nơi. Nếu tự lái ô tô, bạn có thể đi cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên rồi theo QL3 lên.

Từ TP Cao Bằng tới đèo: đi theo hướng Hà Quảng – Thông Nông, qua vùng Cần Yên rồi vào Cần Nông cũ là gặp chân đèo. Cao Bằng chưa có Grab, các điểm lại cách xa nhau, nên thuê xe máy ở trung tâm thành phố là lựa chọn hợp lý nhất. Giá thuê xe số thường dao động khoảng 150.000 – 250.000đ/ngày (giá tham khảo, nên hỏi trước).

Chọn chiều đi: đi theo chiều leo dốc ít rủi ro hơn chiều đổ đèo, dù đổ đèo nhẹ sức hơn. Vì phải ôm cua liên tục cả 20 lần, chiều xuống đòi hỏi tay phanh rất chắc.

Lịch trình gợi ý 3 ngày 2 đêm (vòng cung Đông – Tây Cao Bằng)

1. Đêm 0: Xe giường nằm Hà Nội → TP Cao Bằng.
2. Ngày 1: Ăn sáng bánh cuốn canh, nhận xe máy. Ghé Khu di tích Pác Bó buổi sáng. Chiều chạy về Thông Nông – Cần Yên, vượt đèo Nà Tềnh lúc nắng chiều, nghỉ đêm homestay ở Xuân Trường hoặc quay lại thị trấn gần nhất.
3. Ngày 2: Dạo thung lũng Xuân Trường buổi sớm, ghé di tích đồn Đồng Mu, rồi chinh phục đèo Khau Cốc Chà. Nghỉ đêm ở Bảo Lạc, ăn tối bên sông Gâm.
4. Ngày 3: Từ Bảo Lạc theo QL34 về TP Cao Bằng (qua vùng Nguyên Bình, gần Phja Oắc – Phja Đén nếu còn thời gian), trả xe và bắt xe tối về Hà Nội.

Nếu chỉ có 2 ngày, bạn có thể làm chặng đi – về trong ngày: TP Cao Bằng → Nà Tềnh → quay đầu, nhưng sẽ phải chạy liên tục và khá mệt.

Trải nghiệm gì trên đèo Nà Tềnh?

Điểm “ăn tiền” nhất của Nà Tềnh là được nhìn trọn cả chuỗi khúc cua từ trên cao, xen giữa là ruộng bậc thang và nương ngô bám theo sườn núi.

• Ngắm toàn cảnh từ đỉnh đèo: dừng ở khoảng đất rộng gần đỉnh, nhìn xuống bạn sẽ thấy con đường gấp khúc liên tiếp như hình chữ “S” nối dài. Đây là khung hình đẹp nhất để chụp ảnh lưu niệm.
• Bay flycam (nếu được phép): góc từ trên cao mới thể hiện hết 20 khúc cua. Vì đây là khu vực gần biên giới, hãy hỏi chính quyền xã hoặc đồn biên phòng trước khi bay.
• Chụp ảnh với người dân: buổi chiều thường gặp bà con Dao, Nùng, Tày gùi ngô, dắt bò về bản. Hãy xin phép trước khi chụp cận mặt.
• Dừng ở những khúc cua thoáng: tìm đoạn có lề rộng, tầm nhìn xa, dắt xe hẳn vào sát vách núi rồi mới chụp. Tuyệt đối không dừng ngay giữa cua.
• Nghỉ chân ở bản dưới chân đèo: mua nước, hỏi chuyện mùa vụ, nhiều khi bạn được mời một chén rượu ngô hay bắp ngô nướng. Đây là phần khiến chuyến đi có hồn.

Mẹo chụp ảnh: ống kính góc rộng (hoặc chế độ 0.5x trên điện thoại) cho toàn cảnh; ống tele lại hợp để “nén” các tầng cua chồng lên nhau. Nắng chiều xiên từ phía Tây làm mặt đường sáng lên rõ nét giữa nền núi tối.

Kinh nghiệm lái xe an toàn qua đèo

Các khúc cua ở Nà Tềnh không quá gắt, nhưng phải cua liên tục 20 lần nên rất dễ chủ quan; tránh đi ngày mưa vì đường trơn. Những nguyên tắc tôi luôn giữ:

1. Kiểm tra xe trước khi lên đèo: phanh trước – sau, lốp, đèn, còi. Xe thuê thì đòi chạy thử một vòng ngay tại chỗ.
2. Đổ đầy xăng ở thị trấn: trạm xăng thưa thớt, có đoạn hàng chục cây số không có cây xăng nào.
3. Đổ đèo bằng số thấp: xe số dùng số 1–2, ô tô dùng số thấp để ghìm máy; không bóp phanh liên tục kẻo cháy má phanh.
4. Đi đúng làn, bấm còi trước mỗi khúc cua khuất: xe tải chở ngô, xe công nông có thể bất ngờ xuất hiện.
5. Cẩn thận sỏi và cát ở góc cua: đặc biệt sau mưa hoặc đoạn đang sửa đường.
6. Không đi đêm, không đi khi sương dày: nếu gặp sương mù, bật đèn vàng (đèn sương mù), đi chậm hẳn hoặc dừng ở chỗ an toàn chờ tan.
7. Không uống rượu khi còn lái xe: người vùng cao hiếu khách, cứ cảm ơn và hẹn “lúc nghỉ đêm sẽ uống”.

Nếu bạn chưa quen lái đèo, hãy thuê xe có xế bản địa hoặc đi theo nhóm có người kinh nghiệm dẫn đầu.

Ăn gì, ở đâu?

Lưu trú: ngay trên đèo không có khách sạn, nên bạn cần tính chỗ ngủ ở hai đầu.

• Homestay ở Xuân Trường: nhà sàn mái ngói của người Tày, Nùng; ngủ đệm trải sàn, ăn cơm cùng gia chủ. Nên gọi điện đặt trước vì số lượng ít.
• Thị trấn Bảo Lạc cũ: có nhà nghỉ, khách sạn nhỏ, tiện ăn uống và đổ xăng, là nơi lý tưởng để nghỉ sau khi vượt cả Nà Tềnh lẫn Khau Cốc Chà.
• TP Cao Bằng: nhiều khách sạn, homestay, nên ở đây đêm đầu và đêm cuối.

Món nên thử dọc hành trình:

• Bánh cuốn canh Cao Bằng: bánh cuốn chan nước canh xương thay vì nước mắm, ăn sáng rất ấm bụng.
• Vịt quay bảy vị, khâu nhục, lạp sườn: những món “thương hiệu” của Cao Bằng, ăn ở thành phố là ngon nhất.
• Phở chua, bánh áp chao, bánh trứng kiến (theo mùa): món quà sáng – quà chiều dân dã.
• Cơm gạo nếp hương Xuân Trường: loại gạo nếp nổi tiếng lâu năm của vùng , xôi hay cơm lam đều thơm dẻo.
• Lê vàng Xuân Trường: chín khoảng tháng 7 – 8, quả giòn, ngọt mát.
• Rượu ngô, thịt treo gác bếp: quà mang về rất hợp, nhưng nhớ mua ở nhà dân có nguồn gốc rõ ràng.

Chi phí ăn uống ở vùng này khá mềm, một bữa cơm quán bình dân thường chỉ khoảng 50.000 – 100.000đ/người (giá tham khảo).

Kết hợp điểm nào gần đó?

• Đèo Khau Cốc Chà: cách Nà Tềnh chừng 15 km, nổi tiếng với hơn chục tầng cua tay áo. Đi liền hai đèo trong một ngày là trải nghiệm “đã” nhất của cung này.
• Thung lũng Xuân Trường: ruộng lúa, vườn lê, nhà sàn mái ngói giữa núi đá vôi. Vùng đất mang tên liệt sĩ Xuân Trường, chiến sĩ Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân hy sinh tại đây .
• Di tích đồn Đồng Mu: nơi diễn ra trận đánh thứ ba của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân đầu năm 1945, rất đáng ghé với ai thích lịch sử.
• Khu di tích Pác Bó (Hà Quảng): suối Lê-nin, núi Các Mác, hang Cốc Bó – nên ghé trên đường từ thành phố lên.
• Thị trấn Bảo Lạc và sông Gâm: chợ phiên Bảo Lạc họp theo chu kỳ 5 ngày, đông vui nhất vào sáng sớm. Hãy hỏi người dân lịch họp gần nhất.
• Nếu còn thời gian: hồ Thang Hen, núi Mắt Thần, thác Bản Giốc và động Ngườm Ngao ở phía Đông tỉnh, phù hợp cho một chuyến dài 4–5 ngày.

Chuẩn bị gì và cần lưu ý gì?

Checklist đồ mang theo:

• CCCD bản gốc (bắt buộc ở khu vực biên giới), giấy phép lái xe, đăng ký xe
• Mũ bảo hiểm chất lượng, găng tay, giày đế bám
• Áo khoác gió + áo ấm (tháng 11 – 3 nhiệt độ có thể xuống rất thấp)
• Áo mưa bộ, túi chống nước cho điện thoại, giấy tờ
• Sạc dự phòng, đèn pin nhỏ
• Tiền mặt (ATM rất hiếm, nhiều nơi không nhận chuyển khoản)
• Thuốc say xe, thuốc đau bụng, băng cá nhân
• Bản đồ tải offline, vì sóng điện thoại có đoạn chập chờn

Lưu ý vùng biên giới:

• Không tự ý đi vào đường mòn, khu vực có biển báo cấm hoặc gần cột mốc khi chưa được phép.
• Hỏi ý kiến đồn biên phòng trước khi bay flycam.
• Nếu ngủ lại nhà dân, chủ nhà sẽ khai báo tạm trú; hãy hợp tác và đưa giấy tờ đầy đủ.

Lưu ý văn hóa:

• Xin phép trước khi chụp ảnh người dân, nhất là người già và trẻ nhỏ.
• Không cho trẻ em kẹo hay tiền tràn lan; nếu muốn giúp, hãy gửi qua trường học hoặc chính quyền xã.
• Khi vào nhà sàn, không ngồi chắn cửa, không bước qua bếp lửa, hỏi gia chủ trước khi vào gian thờ.
• Mang rác xuống núi, không để lại túi nilon, chai nhựa trên đèo.

Lời kết

Nà Tềnh không ồn ào như những con đèo đã thành “điểm check-in quốc dân”. Chính vì thế, nó giữ được cái chất nguyên sơ mà dân mê xê dịch luôn tìm kiếm: con đường uốn lượn, ruộng bậc thang vàng óng và nụ cười hiền của bà con vùng cao.

Hãy đi chậm, dừng lâu hơn một chút ở đỉnh đèo và trò chuyện nhiều hơn với người dân. Tôi tin bạn sẽ mang về không chỉ những bức ảnh đẹp, mà còn cả cảm giác bình yên rất riêng của miền biên viễn Cao Bằng.

Thông tin địa giới và giá cả có thể thay đổi; hãy kiểm tra lại thời tiết và tình trạng đường trước ngày khởi hành.