Đỉnh Slam Cao – hành trình lên đài quan sát đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam
Giữa khu rừng nguyên sinh của Tam Kim, những bậc đá rêu phong dẫn lên một đỉnh núi phủ kín cây xanh. Mùa thu, lá phong cổ thụ chuyển đỏ, hạt dẻ rơi lác đác trên bậc thềm. Trên đỉnh, lá cờ đỏ sao vàng tung bay bên đài quan sát, nơi năm 1944, đồng chí Võ Nguyên Giáp từng đứng quan sát đồn giặc, chuẩn bị cho trận đánh đầu tiên của đội quân vừa ra đời. Đó là đỉnh Slam Cao, nơi mỗi bước chân leo núi cũng là một bước ngược dòng lịch sử.
Đỉnh Slam Cao ở đâu?
Slam Cao là đỉnh cao nhất của dãy núi Khau Giáng (còn gọi là núi Dền Sinh), thuộc xã Tam Kim (huyện Nguyên Bình cũ), cách trung tâm Cao Bằng khoảng 45–50km. Trước sắp xếp hành chính năm 2025, khu vực này nằm trên địa bàn hai xã Tam Kim và Hoa Thám.
Đỉnh núi nằm trong Khu di tích quốc gia đặc biệt Rừng Trần Hưng Đạo, nơi ngày 22/12/1944 Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam, được thành lập.
Đài quan sát lịch sử trên đỉnh núi
Đỉnh Slam Cao là một trong bốn điểm thuộc cụm di tích trung tâm của Rừng Trần Hưng Đạo, cùng với địa điểm thành lập Đội, dãy lán nghỉ và bếp ăn, mỏ nước sinh hoạt.
Ngay sau khi thành lập, đồng chí Võ Nguyên Giáp và Ban Chỉ huy Đội đã chọn đỉnh núi này làm điểm quan sát để chuẩn bị cho hai trận đánh đồn Phai Khắt và Nà Ngần (ngày 25 và 26/12/1944). Hai chiến thắng ấy mở đầu truyền thống đánh thắng của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Ngày nay, trên đỉnh Slam Cao có một khuôn viên rộng khoảng 500m², gồm cột cờ, tấm bia đá ghi dấu sự kiện và đài quan sát được xây dựng nhân dịp kỷ niệm 75 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam.
Cung đường bậc đá xuyên rừng nguyên sinh
So với nhiều cung trekking các đỉnh núi phía Bắc, chinh phục Slam Cao đơn giản hơn, vì toàn bộ đường đi là bậc thềm đá, được che phủ bởi những tán cây lớn. Theo các nguồn, cả hành trình từ chân núi lên đỉnh dài khoảng 1.200 bậc. Riêng đoạn từ khu vực thành lập Đội lên đỉnh Slam Cao dài gần 1km với hơn 500 bậc đá dốc.
Điểm nhấn của cung đường là những cây phong cổ thụ và những gốc dẻ cao vút. Vào tháng 10, tháng 11, khi lá phong chuyển đỏ và hạt dẻ rơi trên bậc thềm, cả con đường như một bức tranh mùa thu giữa đại ngàn.
Những điểm dừng trên đường lên đỉnh
Hành trình lên Slam Cao cũng là hành trình đi qua những dấu mốc lịch sử:
Phù điêu 34 chiến sĩ: Bức phù điêu bằng đá xanh nguyên khối, xây dựng năm 2004 nhân kỷ niệm 60 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, khắc họa 34 chiến sĩ trong buổi lễ thành lập Đội.
Nhà tưởng niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp: Bên trong đặt tượng Đại tướng, nơi du khách dâng hương tưởng nhớ người Anh cả của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Địa điểm thành lập Đội: Nơi có 4 tấm bia ghi tên tuổi, quê quán của 34 chiến sĩ đầu tiên, cùng các Chỉ thị và 10 Lời thề danh dự của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân.
Lán nghỉ và bếp ăn: Dãy nhà lán mô phỏng nơi ăn ngủ của cán bộ, chiến sĩ những ngày đầu.
Đỉnh Slam Cao: Điểm cuối hành trình với cột cờ, bia đá và đài quan sát.
Kho báu sinh học giữa rừng già
Đỉnh Slam Cao được bao bọc bởi khu rừng nguyên sinh rộng khoảng 200ha với thảm thực vật phong phú. Nơi đây có nhiều loài động, thực vật được ghi trong Sách đỏ Việt Nam như nghiến, bách vàng, hoàng liên chân gà, bảy lá một hoa, khỉ mặt đỏ, rắn hổ chúa…
Leo núi giữa rừng già, nghe tiếng chim, tiếng lá xào xạc, hít thở không khí trong lành, bạn sẽ thấy cung đường lịch sử này cũng là một hành trình thiên nhiên tuyệt đẹp.
Người gác rừng dưới chân núi
Một câu chuyện cảm động gắn với Slam Cao là ông Mông Văn Bốn, người dân tộc Tày, gần 30 năm gắn bó với khu rừng. Từ năm 1998, ông nhận nhiệm vụ thuyết minh và bảo vệ khu di tích. Đôi chân ông quen thuộc với từng bậc đá lên đỉnh Slam Cao. Ông còn sưu tầm nhiều hiện vật lịch sử để trưng bày, và viết những vần thơ mộc mạc về núi rừng nơi đây. Nếu may mắn gặp ông, hãy lắng nghe những câu chuyện mà không cuốn sách nào kể hết.
Thời điểm nên đến
- Tháng 10 – tháng 11: Đẹp nhất, lá phong đỏ, hạt dẻ rơi, trời khô ráo, mát mẻ.
- Mùa xuân: Rừng xanh tươi, khí hậu dễ chịu.
- Ngày 22/12: Dịp kỷ niệm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, khu di tích đông đoàn khách về dâng hương, không khí trang nghiêm, ý nghĩa.
Nên tránh những ngày mưa vì bậc đá rêu dễ trơn trượt.
Gợi ý trải nghiệm
- Đi sớm: Bắt đầu leo từ sáng để có thời gian dừng chân ở các điểm di tích và tránh nắng gắt.
- Thuê thuyết minh: Nghe kể về từng địa điểm sẽ giúp hành trình ý nghĩa hơn nhiều.
- Thưởng thức ẩm thực địa phương: Cuối ngày, hãy thử các món ăn của người Dao, Tày, Nùng vùng Nguyên Bình.
Kết hợp hành trình
- Khu di tích Rừng Trần Hưng Đạo: các điểm hang Thẳm Khẩu, đồn Phai Khắt, đồn Nà Ngần, Vạ Phá.
- Vườn quốc gia Phia Oắc – Phia Đén: rừng rêu, săn mây đỉnh Phia Oắc.
- Kolia Organic Farm: đồi chè hữu cơ trên đỉnh Phia Đén.
- Di tích đồn Đồng Mu: nơi diễn ra trận đánh thứ ba của Đội.
Lưu ý khi leo núi
- Đi giày thể thao đế bám, mặc trang phục thoải mái.
- Mang theo nước uống, khăn, áo mỏng; mùa đông mang áo ấm.
- Leo vừa sức, nghỉ ở các điểm dừng chân. Người có bệnh tim mạch, huyết áp cần cân nhắc.
- Ăn mặc lịch sự khi vào nhà tưởng niệm và các điểm di tích.
- Không bẻ cây, hái lá, săn bắt động vật trong rừng đặc dụng.
- Không xả rác trên đường và trên đỉnh núi.
Lời kết
Slam Cao không phải đỉnh núi cao nhất Cao Bằng, nhưng là một trong những đỉnh núi thiêng liêng nhất. Mỗi bậc đá dẫn lên đỉnh là một trang sử của những ngày đầu gian khó. Đứng bên đài quan sát, nhìn lá cờ tung bay giữa đại ngàn, bạn sẽ cảm nhận được điều mà những người lính năm 1944 từng thấy: từ nơi này, cả một hành trình giải phóng dân tộc đã bắt đầu.
